Φάκελος: Κλειστά αποστακτήρια στη Σκωτία!


117401-262048

Συχνά πυκνά μπαίνει στη συζήτηση, όταν μιλάμε για ουίσκι, το θέμα για τα χαμένα αποστακτήρια της Σκωτίας. Πολύς κόσμος στρέφει το βλέμμα του εκεί όταν ψάχνει να δοκιμάσει κάτι πραγματικά συλλεκτικό…

Είναι όμως ένα κλειστό αποστακτήριο καλύτερο; Ανταποκρίνεται η ποιότητα του στην ομολογούμενως υψηλή τιμή του; Μπορούμε να βρούμε διαμάντια μέσα στις λάσπες και αν ναι τότε γιατί ένα αποστακτήριο με πολύ καλό απόσταγμα φτάνει στο σημείο να κλείσει τις πόρτες του; Αυτά και άλλα πολλά αναπάντητα ερωτήματα θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε σήμερα.

Brora Distillery

Brora Distillery

Η ιστορία μας ξεκινάει το 1800 όταν υπήρχαν πάνω από 200 αποστακτήρια στη Σκωτία. Μέχρι το 1945 λόγω των πολιτικών αλλά και οικονομικών προβλημάτων που υπήρχαν στη χώρα τα προηγούμενα 30 χρόνια οδήγησαν στο κλείσιμο περίπου 70 αποστακτηρίων.

Μετά τον πόλεμο και μέχρι το 1980 οι πωλήσεις ουίσκι αυξάνονταν με σταθερά καλούς ρυθμούς ώσπου ήρθε η στιγμή που τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν δραματικά και αρκετά αποστακτήρια από το 1984 και έπειτα έγιναν μη βιώσιμα και έκλεισαν.

Millburn 83

Άμα δούμε προσεκτικά ποια αποστακτήρια έκλεισαν τη δεκαετία του ’80 μας πιάνει μελαγχολία και σίγουρα δημιουργούνται πολλά ερωτηματικά στο ποιοι ήταν οι λόγοι που οδήγησαν αρκετά μεγαθήρια γεύσης στο οριστικό λουκέτο. Σίγουρα είναι ένας συνδυασμός πολιτικής του εκάστοτε επιχειρηματία αλλά και οικονομικών καταστάσεων.

Μέχρι την δεκαετία του ’80 η πλειοψηφία των ουίσκι που πωλούνταν στην αγορά, ήταν blended whisky. Τα Single Malts που στις μέρες μας έχουν εκατομμύρια πιστούς υποστηρικτές ανά τον κόσμο, δεν είχαν ιδιαίτερη αξία για την βιομηχανία των ουίσκι και οι πωλήσεις τους ήταν ιδιαίτερα χαμηλές, συνεπώς όταν χρειάστηκε να γίνουν περικοπές κατά την πτώση των πωλήσεων, αποστακτήρια που έδιναν ελαφριά και πιο απαλή – ουδέτερη γεύση στο εκάστοτε blended whisky έκλεισαν. Ειδικά αυτά που ήταν πιο μικρά και σε ποιο απομακρυσμένες περιοχές στη Σκωτία δεν είχαν καμία τύχη. Σε αντίθεση η ισχύς των μεγαλύτερων και πιο προσοδοφόρων αποστακτηριών μεγάλωσε.

St. Magdalnene 1975

Λίγοι μπορούσαν να σκεφτούν τότε, ότι τα Single Malt Whisky με την πάροδο του χρόνο θα μπορούσαν να ικανοποιήσουν γευστικές ανησυχίες καταναλωτών που έψαχναν για μια ποικιλία γεύσεων και αρωμάτων μέσα από το απόσταγμα που έβαζαν στο ποτήρι τους.

Για να χορέψεις Tango χρειάζονται δύο και στην περίπτωσή μας ο ένας είναι ο καταναλωτής και ό άλλος ένα καλό Single Malt ουίσκι.

Σήμερα υπάρχει ένα απόθεμα από περίπου 30 αποστακτήρια που έχουν κλείσει με τις τιμές στις περισσότερες φιάλες  να αυξάνονται μέρα με τη μέρα. Ειδικά σε κάποιες συγκεκριμένες περιπτώσεις μιλάμε για αστρονομικά ποσά (!)

Το ερώτημα είναι πιο αποστακτήριο από αυτά θα ξεπουλήσει πρώτο…   

Για την ώρα τις μεγαλύτερες πωλήσεις από τα ‘’χαμένα αποστακτήρια’’ τις έχουν τα αποστακτήρια Brora, Lochside, Port Ellen, Rosebank και St. Magdalene (Linlithgow).

Glen Lochy

Άλλα αποστακτήρια που αξίζει να ψάξει κανείς είναι το Glenury Royal, το Glenlochy από το Fort Williams και το Glenugie. Αυτά τα ουίσκι είναι καταπληκτικά Malts με ελάχιστες πιθανότητες να απογοητεύσουν κάποιον γευστικά. Ακόμα θυμάμαι όταν δοκίμασα για πρώτη φορά το Glenlochy από μια ανεξάρτητη εμφιάλωση.

Έχω πιει πολλά αριστουργηματικά ουίσκι, αλλά το συγκεκριμένο έχει μια μοναδική φινέτσα κι ένα τόσο αριστοκρατικό τελείωμα που νομίζεις ότι γεννήθηκε και μεγάλωσε σε κάποιο κάστρο στα Highlands…

Οι παλιοί στο άθλημα θυμούνται το Kinclaith να πωλείται για 30 λίρες το μπουκάλι πριν από 20 χρόνια και όταν οι ανεξάρτητοι εμφιαλωτές Gordon and Mac Phail ξέμειναν από αποθέματα η τιμή του αυξήθηκε στις 500 λίρες σε χρόνο 0. Έπειτα από μερικά χρόνια το ουίσκι Kinclaith είναι ακόμα διαθέσιμο για περισσότερες από 800 λίρες ανά μπουκάλι.

Σήμερα ο σίγουρος τρόπος για να δοκιμάσετε αυτά τα ουίσκι είναι από κάποιο ανεξάρτητο εμφιαλωτή.

Κάτι το οποίο κάνει το αποτέλεσμα να ποικίλει δραματικά ανάλογα με τη εμφιάλωση.

Rosebank 1990

Το 1993 οι United Distillers (τώρα Diageo) έκλεισαν ακόμα 4 αποστακτήρια συμπεριλαμβανομένου και του αγαπημένου μου Rosebank το οποίο ως αποστακτήριο από τα Lowlands δεν μπορούσε να δώσει μεγάλη γεύση στα Blended ουίσκι της εταιρείας.

Και βέβαια δεν το έβαλαν στη λίστα με τα Classic Malts.

Κατά την ταπεινή μου άποψη αυτό το ουίσκι είναι από τα καλύτερα αν όχι το καλύτερο παράδειγμα Lowland whisky που όμως χάθηκε λόγο της θέσης του, και τι εννοώ… Όταν είχα επισκεφτεί το αποστακτήριο του Glenkinchie που ανήκει στην ίδια εταιρεία δεν μπορούσα να μην ρωτήσω με ποια κριτήρια αποφάσισαν να κλείσουν ένα τόσο καλό αποστακτήριο όπως το Rosebank. H απάντηση ήταν η έξης: η εταιρεία αποφάσισε ότι το όνομα Glenkinchie  παραπέμπει πιο πολύ σε σκωτσέζικο ουίσκι και έτσι μπορούν να κάνουν καλύτερες διαφημιστικές ενέργειες και ότι είναι τόσο όμορφη η περιοχή που βρίσκεται το Glenkinchie, συγκριτικά με το Rosebank, οπότε θα κόβουμε περισσότερα εισιτήρια στα whisky tour… Απογοητευτικό (!)

Βέβαια μπορείς να δοκιμάσεις Rosebank 12y στη σειρά Flora and Fauna και επίσης υπάρχουν και κάποιες εκδόσεις 20 – 25 ετών που κυκλοφορούν στην αγορά.

Είναι τελικά η τελειότητα το τέκνο της παλαίωσης;

Rosebank 21

Ένας άλλος γίγαντας που παραμένει κοιμισμένος δεν είναι άλλος από το Brora που βρίσκεται στα Β.Α Highlands και άνοιξε τις πόρτες του το 1819 αρχικά με το όνομα Clynelish. Το 1968 οι ιδιοκτήτες του έχτισαν ακριβώς απέναντι ένα ολοκαίνουριο αποστακρτήριο και μεταφέρανε όπως είναι λογικό και το όνομα και τη παραγωγή εκεί. Το παλιό αποστακτήριο Clynelish (τώρα Brora ) θα έκλεινε το Μάιο του 1968 και θα παρέμενε κλειστό αν οι καιρικές συνθήκες και οι θεοί δεν είχαν παρέμβει.

Λόγω απροσδόκητης ξηρασίας και κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και της συνεχόμενης αυξανόμενης ζήτησης συγκεκριμένων blended ουίσκι όπως το Johnie Walker άρχισαν να δημιουργούν την ανάγκη του πειραματίσμού με διαφορετικά ουίσκι για να μην σταματήσουν την παραγωγή.

Brora 30

Tο 1973 το Brora αλλάζει γραμμή πλεύσης και αρχίζει να αποκτά διαφορετική γεύση ποιο κοντά στα Highland Whisky (αυτή είναι και η γεύση που αγαπήσαμε).

Το Μάρτιο του 1983 η παραγωγή Brora σταματάει και από εκεί και πέρα αρχίζει να γίνεται μύθος και μπαίνει σε μια μοναδική κατηγορία ουίσκι όπως το Port Ellen, το St. Magdalene, το Dallas Dhu κ.λ.π .

Εδώ λοιπόν έχουμε να κάνουμε με ένα ουίσκι με πολύ πρεστίζ και πάρα πολλούς φανατικούς οπαδούς σε όλο τον κόσμο. Μια εμφιάλωση πλέον μπορεί να κοστίζει εκατοντάδες λίρες .

Εκτός από τις σπάνιες κυκλοφορίες Malts από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας , η Diageo ξεκίνησε την εμφιάλωση του Brora, αλλά όπως γίνεται εύκολα κατανοητό τα αποθέματα είναι περιορισμένα και πολύ σύντομα εξαντλούνται.

Κλείνοντας αυτό το σύντομο αφιέρωμα στα  «silent distilleries» δηλαδή σιωπηλά αποστακτήρια της Σκωτίας δεν θα μπορούσαμε να μην αναφέρουμε το αγαπημένο των πολλών. Ίσως ένα αποστακτήριο που είναι πιο γνωστό τώρα από τότε που ήταν σε κανονική λειτουργία και δεν είναι άλλο από το Port Ellen.

Port Ellen 6th

To Port Ellen , ιδρύθηκε το 1825 στη νότια ακτή του Islay από τον Α.Κ Mackay & Co. Το αποστακτήριο βρίσκεται μόλις λίγα λεπτά δυτικά του Ardbeg , Lagavulin και Laphroaig στην ακτή «Kildalton».  Σήμερα το αποστακτήριο δεν αποστάζει ουίσκι κάνει μόνο maltings για άλλα αποστακτήρια του νησιού. Για αυτό το λόγο αν πας στο Islay θα δεις λίγο πριν δέσει το καράβι τα φουγάρα αυτού το εμβληματικού αποστακτηρίου να βγάζουν καπνό.

Βέβαια το γεγονός ότι τα κλειστά αποστακτήρια έχουν εκτοξεύσει τη φήμη τους αλλά και τη τιμή τους τα τελευταία χρόνια δεν περνάει απαρατήρητο, για αυτό το λόγο πολλές blended εμφιαλώσεις το εκμεταλλεύονται με το καλύτερο τρόπο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το KING GEORGE V από το JOHNNIE WALKER BLUE LABEL που δημιουργήθηκε για να εορτασθεί η απονομή της βασιλικής πιστοποίησης ποιότητας, Royal Warrant, που δόθηκε στην οικογένεια Walker το 1934. Αυτό το blend περιέχει Port Ellen.

Το άρωμα καπνού είναι δυνατό, αργό και βαθύ. Σε γενικές γραμμές είναι ένα ουίσκι που εξελίσσεται πιο αργά αλλά έχει εκτός από τεράστιο βάθος και κάποια αίγλη από το κλειστό αποστακτήριο του Islay.

Δύο πράγματα πάντως είναι βέβαια για το Port Ellen εκτός από τη μοναδική του γεύση: η τιμή αγοράς του 1ης Release το 2001 από τη Diageo ξεκίνησε στις 110 λίρες ενώ σήμερα , η λιανική τιμή είναι περίπου  2.750 λίρες…

Υπάρχει καλύτερη επένδυση?

Port Ellen distillery

Παρακάτω σας παραθέτω μερικά αποστακτήρια που δεν λειτουργούν…

Να ζήσουμε να τα θυμόμαστε και με την ευχή μερικά από αυτά να ξαναλειτουργήσουν σύντομα :

Banff  1863-1983, Ben Wyvis 1965-1976, Brora 1819-1983, Caperdonich 1898-2002, Coleburn 1897-1985, Convalmore 1893-1985, Dallas Dhu 1898-1983, Glen Albyn 1846-1983, Glenesk 1897-1985, Glen Keith 1957-2002, Glenlochy 1898-1983, Glen Mhor 1892-1983, Glenugie 1831-1983, Glenury Royal 1825-1985, Hillside 1897-1985, Imperial 1897-2000, Inverleven 1938-1991, Kinclaith 1958-1975, Ladyburn 1966-1975, Linlithgow 1753-1983, Littlemill 1772-1994, Lochside 1957-1996, Malt Mill 1908-1960, Millburn 1805-1985, Moffat 1965-1988, North Port 1820-1983, Pittyvaich 1975-1993, Port Ellen 1825-1983, Rosebank 1840-1993, St. Magdalene 1753-1983

 

 

Φιλικά

Giannis Whisky&Travel

..........Share the passion