Τελικά η ηλικία παίζει ρόλο στο ουίσκι ή είναι απλά ένα νούμερο;


Τα τελευταία χρόνια βρίσκεται, όλο και περισσότερο, στο επίκεντρο των συζητήσεων μεταξύ των φίλων του ουίσκι, η ηλικία. Το γνωρίζω ότι το θέμα είναι λεπτό, για αυτό θα προσπαθήσω να είμαι όσο περισσότερο αντικειμενικός γίνεται.

Αν και οι περισσότεροι παραγωγοί ακολουθούν την κλασσική προσέγγιση, κάποια άλλα αποστακτήρια έχουν αρχίσει εδώ και χρόνια να πειραματίζονται με διάφορες μεθόδους προκειμένου να δώσουν στον καταναλωτή μια άλλη γευστική προοπτική πάνω στο ουίσκι.

Όπως είπε ο James Mackie (White Horse) ” Το Σκωτσέζικο ουίσκι θα πρέπει να είναι καλά παλαιωμένο και καλής ποιότητας”.

Όλα ξεκίνησαν το 1887 όταν ο Καναδάς έγινε η πρώτη χώρα που έθεσε ελάχιστο όριο  ηλικίας στην παραγωγή του ποτού.

Στην αρχή έναν χρόνο και κατόπιν το 1890 τα δύο χρόνια παλαίωσης.

Σύμφωνα με τη Σκωτσέζικη νομοθεσία κατά το 2009 ως ελάχιστος χρόνος ωρίμανσης του ουίσκι θεσπίστηκαν τα τρία έτη σε δρύινα βαρέλια. Όταν αναφερόμαστε στην ηλικία ενός ουίσκι, εννοούμε το χρόνο που μεσολαβεί μεταξύ απόσταξης και εμφιάλωσης. Σε κάθε εμφιάλωση βλέπουμε την ηλικία του νεότερου βαρελιού που χρησιμοποιήθηκε για τη συγκεκριμένη παρτίδα ουίσκι.

Το ουίσκι δεν παλαιώνει στο μπουκάλι, σε αντίθεση με κάποια κρασιά. Αν έχουμε ένα ουίσκι που η ετικέτα του  γράφει ‘’10 ετών’’ και το έχουμε άλλα δέκα χρόνια στο σπίτι δεν σημαίνει τίποτα απολύτως για το περιεχόμενο της φιάλης.

Στα μάτια της πλειοψηφίας των καταναλωτών, τα Malt ουίσκι ξεκινάνε από τα 10 χρόνια. Οτιδήποτε νεότερο θεωρείται (λανθασμένα) υποδεέστερο.    

Η ηλικία ενός ουίσκι επηρεάζει σημαντικά τις πωλήσεις του, για αυτό και είναι κάτι που διαφημίζεται στην Σκωτία κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Οι συνθήκες παλαίωσης στην χώρα αγγίζουν τα επίπεδα της τελειότητας και με τα σωστά βαρέλια μας δίνουν μυριάδες γεμάτες αρώματα εμφιαλώσεις. Ο κανόνας που κυκλοφορεί στην αγορά είναι ότι όσο πιο παλιό ένα ουίσκι τόσο πιο καλό.Rosebank 21 y.o

 

Είναι όμως αυτό ένα γεγονός ή ένας αστικός μύθος;

Σίγουρα δεν υπάρχει κανένας μαθηματικός ή χημικός τύπος που να καθορίζει τη σχέση  μεταξύ ηλικίας και ποιότητας!

Ενώ στη Σκωτία όλα είναι ιδανικά, δεν μπορούμε να πούμε το ίδιο και την Ινδία ή άλλες χώρες, όπου ο καιρός διαφέρει δραματικά από αυτόν της Σκωτίας. Με τα λίγα διαθέσιμα Ινδικά Malts (Amrut, Paul John) η ηλικία είναι σχεδόν ασύνδετη με την παλαίωση, όπως την έχουμε συνηθίσει. Δύσκολα βρίσκουμε ουίσκι 10 ετών ,λόγω της ετήσιας απώλειας αποστάγματος από τα βαρέλια (angel’s share), πόσο μάλλον ένα ουίσκι 20 ετών.

Εδώ νομίζω ότι θα πρέπει να θέσουμε το ερώτημα, τι ακριβώς είναι η ηλικία και πως μπορεί να επηρεάσει το τελικό αποτέλεσμα.

Balvenie 25 y.o

Παλαίωση είναι η διαδικασία κατά την οποία αποθηκεύεται ένα ουίσκι σε μεγάλα δρύινα βαρέλια για μεγάλο χρονικό διάστημα. Καθώς παλαιώνει το ουίσκι οι φυσικές αλλαγές στην ατμόσφαιρα το κάνουν να εξέρχεται και να εισέρχεται στο πορώδες ξύλο του βαρελιού, κρατώντας σιγά σιγά αρώματα από το ξύλο και από το προηγούμενο περιεχόμενο του κάθε βαρελιού. Την ίδια στιγμή ένα ποσοστό του ποτού χάνεται μαλακώνοντας την σπιρτάδα της γεύσης του. Πρακτικά όμως, τα πάντα είναι θέμα αρμονίας, ισορροπίας, υπομονής και όσο το δυνατόν ελεγχόμενης επαφής του ουίσκι με το περιβάλλον.

Ακόμα δεν έχει γίνει ξεκάθαρη η φύση των αλλαγών που συντελούνται  στο ουίσκι κατά την παλαίωση του.

Όπως σε κάθε τι ζωντανό, αντιδράσεις λαμβάνουν μέρος συνεχώς, μεταξύ των χημικών ουσιών του ποτού, του αέρα και του ξύλου καταστρέφοντας κάποιες αρωματικές ενώσεις ενώ παράλληλα δημιουργούν νέες και πιθανώς πιο σύνθετες.

Και φυσικά κάτι άλλο που επηρεάζεται με τα χρόνια είναι η τιμή…

Όσο μεγαλύτερη η ηλικία τόσο υψηλότερη η τιμή. Κάτι όμως που αν αναλογιστούμε ότι κάθε χρόνο χάνεται ένα ποσοστό του αποστάγματος για το μερίδιο των αγγέλων είναι απολύτως φυσιολογικό. Με τα χρόνια, το ουίσκι κερδίζει σε πλούτο και πολυπλοκότητα αρωμάτων και φυσικά είναι διαφορετικό ένα βαρέλι να σου βγάζει 500 μπουκάλια άλλο να βγάζει 100.

Η δουλειά του distillery manager είναι μια δύσκολη δουλεία αλλά κάποιος πρέπει να την κάνει 

Scapa 12 y.o

Σήμερα που το Malt ουίσκι γνωρίζει πρωτόγνωρη ζήτηση, τα αποστακτήρια έχουν σημαντικές ελλείψεις σε μεγάλης παλαίωσης αποστάγματα. Είναι λοιπόν υποχρεωμένα να αλλάξουνε προσέγγιση ούτως ώστε να μείνουν στην αγορά. Έτσι όλο και περισσότεροι επαγγελματίες αφαιρούν την ηλικία από το προϊόν τους ή προωθούν στην αγορά πολύ νέα ουίσκι όμως η στιγμή της αλήθειας είναι όταν του ουίσκι περνάει από το βαρέλι στη φιάλη.

Στην Σκωτσέζικη αγορά  κάθε προϊόν που δεν αναφέρει την ηλικία του ουίσκι στην ετικέτα είναι γνωστό ως  No Age Statement ή αλλιώς NAS.

Ένα NAS ουίσκι μπορεί να εμπεριέχει νέα και παλιά αποστάγματα έτσι ώστε να πληροί τα ηλικιακά στάνταρ. Τα ουίσκι ωριμάζουν με διαφορετικούς ρυθμούς κάτι που επιτρέπει στις εταιρίες να αλλάζουν τις ηλικίες και ελαφρώς τις συνταγές του τελικού τους προϊόντος διατηρώντας παράλληλα την επιθυμητή ποιότητα και τα επιθυμητά αρώματα.

Αντί να αναφέρουν την ηλικία, αυτά τα αποστάγματα αναφέρονται με ονόματα που υποδηλώνουν το στυλ τους όπως  “Traditional Casks”  ή “Four Wood” ενώ άλλα υιοθετούν Γαελικά ονόματα όπως “Fior” (“pure”) ή “Cairdeas” (“friendship”).

Έχω δοκιμάσει κάποια καταπληκτικά NAS ουίσκι. Αυτό το άρθρο δεν αποσκοπεί στο να κρίνει τη ποιότητα ή τα αρώματα αυτών των ουίσκι απλά δίνει έμφαση στην έλλειψη στοιχείων ως προς την ηλικία τους. Όπως είναι ευκολά αντιληπτό κάθε φίλος του ουίσκι θέλει να γνωρίζει όσες περισσότερες πληροφορίες γίνεται για το απόσταγμα που έχει στο ποτήρι του.

Εσύ που θα ταχθείς γευστικά; Στη φρεσκάδα της νιότης ή στην πολυπλοκότητα της ωριμότητας;

Ardbeg SupernNova

Κάθε φορά που γεύομαι ένα NAS ουίσκι δεν μπορώ να μην αναρωτηθώ τι ποσοστό από αυτό είναι 3 ή 4 ετών. Δυστυχώς παρ’ όλο που γνωρίζω ότι αυτός δεν είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος προσέγγισης ενός NAS ουίσκι δεν μπορεί, το μυαλό μου να ξεκολλήσει, από τέτοιου είδους σκέψεις. Και ξανατονίζω για να μην υπάρχει κανένα ενδεχόμενο παρερμηνείας ότι έχω δοκιμάσει και συγκλονιστικά NAS όπως και πολύ όμορφα ‘’νέα’’ ουίσκι.

Είναι όμως τα NAS και τα νέα σε ηλικία ουίσκι μια μόδα της εποχής ή μια καινούρια γευστική προσέγγιση που ήρθε για να μείνει;

Πρόσφατα μάλιστα κυκλοφόρησε ένα άρθρο από το Guardian με τίτλο  Drink: old whisky isn’t necessarily better than young whisky που έγινε αφορμή για μεγάλη συζήτηση στο διαδίκτυο.

Μέχρι και Pop Corn βρήκαν κατά τη διάρκεια μιας έντονης συνομιλίας στο Facebook…

Lagavulin 8 years old

Τελικά είναι ή δεν είναι ευγενικό να ρωτάμε το ουίσκι την ηλικία του;

Wolfburn Single Malt

H απάντηση νομίζω ότι είναι ΝΑΙ ειδικά όταν βλέπουμε τις τιμές να ανεβαίνουν στα ύψη, δυσανάλογα με την ποιότητα αλλά με μόνο κριτήριο το marketing. Και δεν θα διαφωνήσω ότι υπάρχουν αρκετά νέα ουίσκι που είναι πραγματικά εντυπωσιακά συγκριτικά με κάποιους μεγαλύτερους συγγενείς τους, αλλά εγώ προσωπικά προτιμώ να πληρώνω το περιεχόμενο της φιάλης παρά την φιάλη ή το σκαλιστό κουτί…

Νομίζω ότι αν στο συγκεκριμένο άρθρο θα πρέπει να φτάσω σε κάποιο συμπέρασμα, που εκ των προτέρων είναι δύσκολο να βγει, θα πρέπει να συμφωνήσουμε ότι κάθε περίπτωση κάθε ετικέτα θα πρέπει να κρίνεται ξεχωριστά και να μην τα βάζουμε όλα στο ίδιο τσουβάλι.

Ούτε τα πολύχρονα παλαιωμένα ουίσκι είναι όλα καλά αλλά ούτε και τα λιγότερο παλιωμένα ουίσκι είναι πάντα υποδεέστερα. Αντίστοιχα και με τα NAS υπάρχουν πανέμορφα NAS ουίσκι όπως υπάρχουν και υπερεκτιμημένες εμφιαλώσεις που δυστυχώς η τιμή τους δεν ανταποκρίνεται στο περιεχόμενο της φιάλης…

 

   Ο κόσμος του ουίσκι σίγουρα μπορεί να προκαλέσει ένα από τα πιο ενδιαφέροντα γευστικά ταξίδια για όποιον αποφασίσει να το ακολουθήσει.

Κλείνω το άρθρο και κατ’ επέκταση το συλλογισμό μου με μια συζήτηση που είχα με έναν φίλο, σχετικά νέο στο χώρο του ουίσκι, που μου έλεγε ότι το Talisker 18 y.o που δοκίμασε πρόσφατα του άρεσε λιγότερο από το 10 y.o. Ξέρω ότι αυτή η δήλωση θα παραξενέψει αρκετούς αναγνώστες αλλά μην ξεχνάτε ότι όλα είναι θέμα προσωπικών προτιμήσεων, μπορεί να δοκιμάσει το Talisker 25 y.o και να του αρέσει όσο κανένα.

Άρα γενικεύσεις σε θέματα προσωπικών γευστικών προτιμήσεων είναι καλό να μην γίνονται, αν και μεταξύ μας νομίζω ότι όσο περισσότερο αλληλοεπιδρά το απόσταγμα με το βαρέλι τόσο το καλύτερο 🙂

Αλλά αυτό είναι απλά η δικιά μου άποψη…

 

Φιλικά

Giannis Whisky&Travel

..........Share the passion